“Preventie snapt marktwerking niet”, schrijft straatarts Michelle. Ik vraag: “Weten we zeker dat marktwerking het probleem is? Of ligt de oorzaak dieper?”
De discussie is al jaren hetzelfde: de publieke sector zou tekortschieten door marktwerking. Maar wat als marktwerking een neutraal fenomeen is, zoals communicerende vaten, altijd zoekend naar evenwicht? Marktwerking werkt. De vraag is: wat werkt het uit?
Men stelt dat marktwerking de menselijke maat verdringt. Maar is dat de schuld van marktwerking? Of van hoe we regels inrichten, perverse prikkels sturen, vertrouwen vervangen door bureaucratie? Marktwerking reageert enkel op de condities die we scheppen.
Welke overtuigingen, structuren en regels zetten we neer, waardoor de uitkomst niet is wat we willen? Want marktwerking zelf is neutraal. Het is slechts een spiegel van wat eronder ligt.
Wat zou eronder kunnen liggen?
☀️ Beperkende overtuigingen over geld – zoals ‘geld is de wortel van alle kwaad’ of ‘winst maken is slecht’.
☀️ Schaarstebewustzijn – Het geloof dat er niet genoeg is voor iedereen creëert een gevoel van competitie.
☀️ Wantrouwen in eigen kracht – We verwachten dat externe systemen (zoals de overheid) ons beschermen tegen ‘slechte’ marktwerking. Maar wat als we diep van binnen niet geloven in onze eigen autonomie om een eerlijk economisch systeem te creëren?
☀️ Angst voor verantwoordelijkheid – Als we bang zijn om verantwoordelijkheid te nemen, gaan we pleiten voor externe controlemechanismen die de natuurlijke werking van vraag en aanbod verstoren.
☀️ De illusie van maakbaarheid – De overtuiging dat we complexe, organische systemen volledig kunnen beheersen via regels en bureaucratie.
☀️ Angst voor chaos – Wanneer we diep van binnen geloven dat vrijheid gelijkstaat aan chaos, dan zullen we geneigd zijn om alles dicht te regelen.
Veel politici en beleidsmakers voelen een diepgewortelde behoefte om te redden – om mensen te beschermen tegen ‘de boze buitenwereld’. Ook dat kent een onderstroom van:
☀️ Morele superioriteit – Het reddersyndroom heeft een verborgen drang om te ‘weten wat goed is voor anderen’.
☀️ De overtuiging dat mensen niet zelfredzaam zijn – Als we geloven dat mensen het niet zelf kunnen, gaan we systemen bouwen die hen afhankelijk maken in plaats van versterken.
☀️ De angst voor falen of lijden – We willen koste wat het kost voorkomen dat mensen buiten de boot vallen. Maar soms is leren omgaan met schaarste of beperking juist wat groei mogelijk maakt.
☀️ Vermijden van eigen ongemak – De redder wil niet geconfronteerd worden met het ongemak van ongelijkheid of lijden en probeert dit met beleid glad te strijken.
Veel van deze patronen houden zich schuil in ons onderbewuste. Ze scheppen daarmee ongewild onze realiteit/het systeem. Om vervolgens ‘het systeem’ of ‘de markt’ de schuld te geven, terwijl het slechts een neutrale uiting is van dat wat ín ons leeft.
Naar blogoverzicht
Marktwerking is geen boosdoener, maar een spiegel van onze overtuigingen, patronen en angsten.
