Afgelopen dinsdag 18 februari draaide de uitzending van Ongehoord Nederland om polarisatie, met als aanleiding de aanstelling van Joost Niemöller als hoofdredacteur. Zijn komst leidde tot ophef. Niet geheel onbegrijpelijk gezien zijn eerdere uitspraken die niet in het straatje van de gemiddelde ON-kijker passen. Was hij als redacteur aan de slag gegaan, dan had het mogelijk nog als een ‘brug tussen verschillende groepen mensen’ kunnen worden gezien. Maar als hoofdredacteur krijgt zijn wereldbeeld indirect meer gewicht.
Wat me opviel en niet congruent voelde, was Raisa’s schijnbaar positieve houding ten opzichte van Joost als nieuwe aanwinst. Ik ken haar als een vrouw bij het meestal zwart of wit is. En mensen die niet haar waarheid vertellen zijn meestal af. Dus vroeg ik me af wat daaronder huist. En het bracht me bij een diepere vraag: wat is de rol van ON in het geheel? Er is namelijk nogal wat te doen rondom de jongste publieke omroep.
Ik ben zoals in een organisatie- of familie opstelling aan de slag gegaan met ‘het veld’. De antwoorden die ik vond op verschillende vragen die ik heb gesteld zijn interessant om te delen. Niet om iets of iemand af te vallen of voorschut te zetten, maar met bewustwording als doel. Om samen dieper te kijken dan wat zich aan het TV-oppervlak afspeelt.
Het lijkt erop dat er verschillende angsten in het organisatieveld hangen. Een daarvan is angst voor gezichtsverlies of verlies van achterban. Ironisch genoeg is dat wat er wel regelmatig gebeurt; na het vertrek van Raisa, na het vertrek van Arnold en nu weer. De onbewuste angst werkt als een zelfvervullende profetie. Onbewust maakt men precies díe keuzes die de angst werkelijkheid maken.
Op de vraag of belangrijke posities binnen ON zich verantwoordelijk voelen voor het voortbestaan van de omroep, test ik een nee. Opmerkelijk. Persoonlijke belangen wegen zwaarder, maar niet in de vorm van geld, carrière of macht. Het lijkt te gaan om de (onbewuste) behoefte aan stabiliteit/een steunpilaar/een vaderfiguur in onzekere tijden en onveilige omgevingen. Die men blijkbaar denkt te vinden in Joost.
Wat ook opvalt is dat Joost zich niet op zijn plek voelt in het geheel. Dat hij een specifieke missie voelt en ON ‘gebruikt’ om deze missie uit te voeren. Het komt erop neer dat hij zichzelf iets heeft te erkennen of bewijzen. Gezien het feit dat Joost een van de mede-oprichters is geweest en nu weer terug is, vraag ik het veld wat de reden van zijn terugkeer voor ON is. Wat ik ontdek is dat hij moet helpen om iets bloot te leggen wat nog verborgen is en dat het onderdeel is van een collectief proces. Ik denk dan direct aan de thema’s ‘polarisatie in de samenleving’ en ‘het gevoel van niet gehoord worden’ dat door hem nu (opnieuw) bespreekbaar wordt gemaakt. Joost helpt mee aan een collectief ontwakingsproces door (onbewust) bepaalde waarheden op tafel te krijgen.
Ook laat het zien dat er onzichtbare krachten zijn die bepalen welke onderwerpen groot worden in de alternatieve media en welke niet. En er is een boodschap rondom informatievrijheid. Veel mensen denken dat ze ‘wakker’ zijn als ze alternatieve media volgen, maar hoe diep gaat de echte waarheid? Joost lijkt te kunnen bijdragen aan een shift in het publieke bewustzijn. Daarvoor heeft hij zelf ook bewust te worden van de beïnvloeding door de energie van het medialandschap, de druk van de publieke opinie en de onzichtbare krachten die narratieven sturen. Het zou mij dan ook niet verbazen dat Joost vanzelf weer afscheid neemt als deze inzichten/lessen bij hem integreren.
En ON?
Als laatste zoom ik nog in op het bestaansrecht van ON en haar hogere doel. Vreemd genoeg lijkt de omroep geen bestaansrecht te hebben, maar wel een hoger doel. ON heeft wel degelijk een rol in een groter kosmisch plan, maar niet als blijvend instituut. Het is een tijdelijke katalysator met de bedoeling om bewustwording te creëren.
ON is gebouwd op de pijn van niet gehoord worden. De hoop is dat het bestaan van ON die pijn zal verzachten, maar dat is looking for love in the wrong place. Juist door de steeds terugkerende tumult—het vertrek van Raisa, Arnold, en nu de komst van Joost—komen we steeds opnieuw in contact met die pijn. En dat is precies de bedoeling. Zo kunnen we werkelijk transformeren van binnenuit. Zodra deze rol is uitgespeeld, verdwijnt ON van het scherm, als een serie die haar laatste aflevering draait.